Kunnen we zonder anti-polarisatie beleid?

Stijn Sieckelinck doet aan sociale en wijsgerige pedagogiek en staat aan het hoofd van het Expertise-lab Resilient Identities, van het Institute for Societal Resilience, FSW. Zijn laatste boek heet ‘Reradicaliseren. Ronselen voor een betere wereld’ (Leuven: LannooCampus) 

Wie herinnert zich niet de woorden van de tegen kanker vechtende burgemeester in Zomergasten vorig jaar:
Wat is je erfenis? Wat hoop je dat die erfenis is in Amsterdam?
“Dat het de lieve stad blijft die het is.”
Je hebt ‘m ook liever gemaakt
“Ik hoop het,” zegt Van der Laan, terwijl hij weer tegen zijn tranen vecht.

Zijn opvolger, Halsema, kondigt meteen na haar aantreden aan niet langer beleid te voeren op het tegengaan van polarisatie: ‘Heftig en soms onverzoenlijk meningsverschil hoort thuis in onze democratische rechtsstaat en in onze vrije stad, verrijkt deze ook.’ Zo bekeken hoort het niet thuis in radicaliseringsbeleid.

De burgemeester heeft helemaal gelijk dat polarisatie en radicalisering niet te snel in een adem dienen genoemd te worden. Intellectueel gezien vormen zij een problematisch paar;
Bestuurlijk echter is daar de voorbije jaren een zekere logica in geslopen. Men kan er natuurlijk voor kiezen die weer uit elkaar te trekken. Maar kan men er anno 2018, waarin we elkaar steeds weer en steeds vaker via memes in onze ‘bubbles’ de maat nemen via identiteitspolitiek, ook voor kiezen polarisatie te negeren, of zelfs aan te moedigen?

Het is duidelijk dat een stad als Amsterdam hier een risico neemt. Dat risico kan berekend zijn. En zolang er geen uitgewerkt plan ligt aangaande dit samenlevingsvraagstuk, verdient de nieuwe eerste burger van de stad het voordeel van de twijfel.

Laten we daarom dichterbij kijken, aan deze universiteit. De VU maakt immers een omgekeerde beweging. Ik trof hier een academische community met oog voor processen van polarisatie. 3D is de nieuwe locatie in het hart van de VU-campus waar alles draait om dialoog, debat en diversiteit. Ontmoeten, verschillen en verbinden dus. Klinkt dat niet vreselijk soft in het licht van de dreigingen? Niet als dit initiatief erin slaagt om daadwerkelijk confrontaties te organiseren. Tussen open vrijheidslievende individuen die niet aan een groep toebehoren en studenten die vrijheid juist als een opdracht ervaren en daarbij steun vinden in collectieve verbanden, al dan niet geïnspireerd door religie.

Ook al zijn polarisatie en radicalisering twee verschillende fenomenen en hangen ze niet altijd samen, de VU kiest ervoor om polarisatie juist meer aandacht te geven omdat het een
voedingsbodem is voor extremisme. Scherpe opinies mogen tegen elkaar botsen. Maar als ik ruzie maak met mijn vrienden of in mijn familie, dan maken we ten minste verbinding met elkaar. Het probleem met polarisatie is niet dat we het grondig oneens zijn maar dat we nog enkel staan te toeteren naar de overkant. Dat we elkaars verhalen niet meer beluisteren, omdat we elkaar niet meer ontmoeten en daardoor het kwaad gaan projecteren in de ander en elkaars schoonheid niet meer zien. Polarisatie verrijkt de stad zoals spiritus een barbecue doet oplaaien. Uiterst effectief om de boel aan de praat te krijgen, maar of het ook helpt om elkaar te vinden? Polarisatie zet zaken in beweging, maar kan wel degelijk vernietigend uitpakken voor het broze sociale weefsel.

Polarisatie, zo schrijft de burgemeester, is eigen aan een vrije stad. Hiermee lijkt een verschuiving ingezet van de lieve stad van Van der Laan naar de vrije stad van Halsema. In een lieve stad kijkt men om naar elkaar, zoekt men naar gedeelde omgangsvormen, en ontziet men elkaar hier en daar om geen onnodig leed toe te voegen. In een vrije stad daarentegen zijn burgers ‘echt’ vrij om te zeggen wat ze denken, worden zwakke stemmen geholpen om luider te klinken, en is men niet te snel op zijn tenen getrapt.

Heel, heel misschien kan een vrije stad anno 2018 zonder anti-polarisatiebeleid, maar wat zij niet kan missen is de mogelijkheid om elkaars hartslag te beluisteren. De kern van anti-polariseren is het faciliteren van ontmoeting: moderne zielen hebben (zonder het vaak zelf te beseffen) elkaars verhalen nodig om te kunnen blijven samenleven. Het verhaal van de jonge Ajax-voetballer Nouri (uit dezelfde Zomergasten) is exemplarisch. Iedereen voelt de pijn van die familie. Iedereen heeft belang bij ontmoeten. Confrontaties maken ons tot wie we zijn. Als we die goed organiseren, maken we de universiteit lief én vrij. En dan volgt de stad vanzelf.

Voor meer informatie over diversiteithttp://www.vu.nl/diversiteit

Reageren op deze blogpost? Dat kan hieronder. In sommige gevallen duurt het even voordat uw reactie zichtbaar wordt.

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s